Żywienie chorych po udarze

Udar mózgu to nagłe zaburzenie dopływu krwi do mózgu wywołane krwawieniem lub zakrzepem w naczyniach. W wyniku udaru może dojść do niedowładów kończyn, osłabienia widzenia, trudności w mówieniu czy rozumieniu innych oraz zaburzeń połykania. Jeśli udar był rozległy, chory może być nieprzytomny.

Utrata przytomności lub zaburzenia połykania oznaczają, że doustne przyjmowanie pożywienia i płynów jest niemożliwe lub niebezpieczne. Tuż po udarze dochodzi do zaburzeń metabolicznych powodujących przyspieszoną przemianę materii, zwiększone zapotrzebowanie energetyczne oraz zwiększony rozpad białek ustroju.

Chorzy z niedowładami mają problemy z samodzielnym przygotowaniem posiłków, z posługiwaniem się sztućcami i nie są w stanie jeść bez pomocy opiekunów, więc trzeba ich karmić.

Jeśli chory może jeść ale nie ma apetytu należy tak skomponować posiłki aby były urozmaicone, smaczne i aromatyczne. Powinny zawierać chude mięso, ryby, nabiał, owoce i gotowane warzywa oraz produkty bogate w witaminy z grupy B (ciemne pieczywo, kasze), które regulują apetyt, poprawiają pracę serca, układu nerwowego i mięśni.

Lepiej unikać produktów ciężkostrawnych (groch, fasola, kapusta ) i smażonych. Dziennie należy planować 5-6 lub nawet 7 mniejszych posiłków. Aby zwiększyć ilość białka i kalorii, do potraw można dodawać specjalne preparaty (np. Nutridrink). Można też popijać je pomiędzy posiłkami lub zastąpić nimi posiłek.

Szczególnie trudna jest sytuacja chorych z zaburzeniami połykania, którzy nie mogą odżywiać się doustnie, ponieważ grozi to zachłyśnięciem. W tej sytuacji ratunkiem jest odżywianie przez zgłębnik lub przetokę odżywczą.

Zgłębnik zakładany jest przez nos do żołądka na maks. 6 tygodni. Przez przetokę odżywczą podaje się pacjentowi, z pominięciem przełyku, odpowiednio rozdrobniony pokarm oraz diety przemysłowe w płynie. Obecnie wykorzystuje się praktycznie tylko diety przemysłowe ze względu na wysoką wartość odżywczą, sterylność, bezpieczeństwo i wygodę podawania. Takie odżywianie chorego należy zawsze prowadzić pod nadzorem medycznym.

• ma niedowład lub paraliż utrudniający poruszanie się i sprawną samoobsługę
• ma problemy z połykaniem
• była lub nadal jest nieprzytomna
• była hospitalizowana.

Konsultacja: mgr Krystyna Majewska i dr hab. n. med. Marek Pertkiewicz
Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego