Mdłości i wymioty

Mdłości i wymioty to najczęstsze skutki uboczne leczenia nowotworów. Mogą pojawić się w wyniku zabiegów chirurgicznych, chemio-, immuno- i radioterapii. Również sam nowotwór i choroby mu towarzyszące mogą być przyczyną nudności.

U niektórych chorych mdłości pojawiają się tuż po podaniu leków, u innych objaw ten pojawia się dopiero po kilku dniach. Pocieszający jest fakt, że jednocześnie z zakończeniem leczenia dolegliwości te zwykle ustępują.

Mimo, że metody leczenia nowotworów są coraz bardziej nowoczesne, mdłości i wymioty nadal są jednym z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych. Wielu pacjentów uważa, że uczucie mdłości jest bardziej dokuczliwe niż np. wymioty, które pozwalają odczuć chwilową ulgę.

Mdłości określa się jako nieprzyjemne uczucie zlokalizowane w okolicy żołądka lub gardła. Zdarza się, że nudności zapowiadają wystąpienie wymiotów. Za powstawanie mdłości odpowiada centralny układ nerwowy, który kontroluje mimowolne reakcje organizmu. Natomiast wymioty to kontrolowany odruch usuwania zawartości żołądka poprzez przełyk.

Zwracanie treści pokarmowej następuje w wyniku pobudzania ośrodków wymiotnych zlokalizowanych w rdzeniu przedłużonym. Ośrodki te mogą być pobudzane przez różne czynniki: smak, zapach, ból, niepokój, ruch, osłabiony przepływ krwi, zaburzenia biochemiczne związane z obecnością nowotworu. Zdarza się również, że chory odczuwa silne skurcze żołądka i przełyku, ale nie dochodzi do wymiotów.

Wyżej wymienione objawy są najczęściej związane z chemioterapią i radioterapią skierowaną na takie narządy jak: jelita, żołądek, wątroba czy mózg. Ryzyko wystąpienia nudności zwiększa się też wraz z dawką i obszarem objętym radioterapią. Zazwyczaj w dniach wolnych od naświetlania pacjent odczuwa zmniejszenie lub całkowite ustąpienie dolegliwości.

Mdłości i wymioty spowodowane terapią przeciwnowotworową możemy podzielić na: występujące z wyprzedzeniem np. przed kolejnym cyklem chemioterapii. Dotyczą pacjentów, którzy przeszli kilka cyklów leczenia. Powstają głównie jako skutek działania różnych bodźców na sferę psychiczną pacjenta. Zdarza się, że pacjent odczuwa mdłości na widok czy zapach sali zabiegowej, dźwięki kojarzące mu się z radio- czy chemioterapią. Ostre: występujące w ciągu doby od podania leków przeciwnowotworowych. Częstość występowania tego rodzaju mdłości zależy od leku, dawki, drogi podania i innych czynników. Znając powyższe czynniki można określić z jakim nasileniem się pojawią i w ten sposób zaplanować sposób kontroli tych objawów. Opóźnione: pojawiają się po więcej niż dobie od podania leków. Najczęściej dotyczą pacjentów przyjmujących wysokie dawki chemioterapii.

Odpowiednia kontrola opisanych dolegliwości jest ważnym elementem leczenia, ponieważ przedłużające się wymioty i mdłości mogą prowadzić do pogorszenia skuteczności leczenia. Niezwykle skuteczne są leki przeciwwymiotne (antymimetyki). Dlatego w przypadku wystąpienia mdłości w trakcie leczenia, chory lub jego opiekunowie powinni się skontaktować z lekarzem prowadzącym w celu dobrania odpowiedniej dawki i rodzaju leku.