Zmęczenie w przebiegu choroby nowotworowej

Zmęczenie określa się jako stan, który powoduje zmniejszenie zdolności do wykonywania niektórych czynności wskutek braku sił. Uczucie zmęczenia dotyka w zależności od typu nowotworu i rodzaju leczenia od 14 do nawet 96 proc. chorych.

Samo zmęczenie jest trudne do zdefiniowania, chorzy często określają je jako osłabienie, wyczerpanie, ociężałość, pozbawienie motywacji i energii do wykonywania najprostszych czynności. Specjaliści często kojarzą zmęczenie z uczuciem znużenia, braku energii, osłabieniem. Wielu pacjentów skarży się na zmniejszenie koncentracji, wyczerpanie i depresję. Mówi się niekiedy o zespole przewlekłego zmęczenia w chorobie nowotworowej.

Zmęczenie może być ostre lub przewlekłe:
Ostre (krótkotrwałe) - określamy jako zmęczenie pojawiające się okazjonalnie, objawy pojawiają się nagle i trwają krótko. Odpoczynek pozwala zmniejszyć zmęczenie i powrócić do normalnego funkcjonowania
Przewlekłe - zespołem przewlekłego zmęczenia określane jest długotrwałe, nasilone zmęczenie, które nie przemija i które ma tendencje do nawrotów. Możliwe, że za syndrom chronicznego zmęczenia u chorych na nowotwory odpowiadają takie czynniki jak skutki uboczne leczenia czy sama choroba, jednakże mechanizm jego powstawania nie jest do końca znany.

Pojawienie się zmęczenia ma ogromny wpływ na chorego oraz osoby z jego otoczenia. Wielu pacjentów z chorobą nowotworową traci chęć do spotkań towarzyskich i skarży się na senność i wyczerpanie. Z powodu choroby muszą brać zwolnienia lekarskie, a nawet rezygnować z pracy.

Zmęczenie nie wpływa bezpośrednio na stan odżywienia, jednak może wpływać na zainteresowanie jedzeniem, apetyt lub chęć przygotowywania posiłków.

Zmęczenie jest często symptomem rozwoju choroby i jej pierwszym objawem, zarówno u dzieci jak i dorosłych. Przykładowo, jak przyznają rodzicie dzieci z rozpoznaną ostrą białaczką limfatyczną lub chłoniakiem Hodgkina, pierwszym objawem skłaniającym do szukania pomocy medycznej było właśnie skrajne, przewlekłe zmęczenie. Szczególnie narażeni na wystąpienie syndromu przewlekłego zmęczenia są osoby starsze, pacjenci z zaawansowanym nowotworem lub poddający się połączonemu leczeniu (chemio- i radioterapii jednocześnie).

Zmęczenie a leczenie nowotworów

Przyczyny zmęczenia u chorych na nowotwory nie są do końca znane. Wielu chorych cierpi na zmiany nastrojów i bezsenność. Uważa się, że zmęczenie jest częstym skutkiem ubocznym leczenia nowotworu. Przyczyną silnego osłabienia mogą być również mdłości, wymioty, utrata wagi, anemia, substancje toksyczne wydzielane przez nowotwór i ból. Po zakończeniu leczenia odczuwanie zmęczenia zazwyczaj mija.

Zmęczenie a żywienie

Zmęczenie może być też skutkiem nie dostarczania organizmowi odpowiedniej ilości składników odżywczych, np. wskutek zaburzeń trawienia lub wchłaniania czy ograniczonego spożycia pokarmów. Objawy zmęczenia w chorobie nowotworowej powinno się zgłaszać lekarzowi prowadzącemu.

Zmęczenie u chorych na nowotwory - jak pomóc?

Zmęczenie i obniżenie nastroju często towarzyszą chorobie nowotworowej. Nie wpływają bezpośrednio na stan odżywienia ale mogą przyczyniać się do braku apetytu, a co za tym idzie – niedostatecznego spożycia pokarmów.

Jak sobie z nimi radzić?

Rozmawiaj z bliskimi o swoich obawach i uczuciach - to pomoże w radzeniu sobie z emocjami. Możesz porozmawiać również z psychoonkologiem lub lekarzem prowadzącym – być może to właśnie im uda się znaleźć sposoby na rozwiązanie twoich problemów. Dowiedz się więcej na temat choroby, leczenia, możliwych skutkach ubocznych oraz sposobach na ich złagodzenie. Mając odpowiednią wiedzę masz poczucie kontroli nad sytuacją. Jeśli czegoś nie rozumiesz lub masz wątpliwości, nie bój się zapytać swojego lekarza.

• Pozwól sobie nawet na kilka krótkich drzemek w ciągu dnia.
• Planuj swój dzień tak, by mieć czas na odpoczynek
• Staraj się wykonywać codzienne czynności, lecz w mniejszym niż dawniej wymiarze; nie zmuszaj się do robienia czegokolwiek ponad swoje siły.

Jedz swoje ulubione posiłki jedynie podczas przerw w leczeniu. Dzięki temu nie będą ci się kojarzyć z negatywnymi odczuciami: stresem, bólem czy mdłościami.

Postaraj się wykonywać w domu lekkie ćwiczenia, wychodź na spacery. Aktywność fizyczna poprawia nastrój, redukuje zmęczenie i wpływa pozytywnie na kondycję.

Miej zawsze pod ręką ulubione przekąski, np. suszone owoce, krakersy, biszkopty.

Świetnym rozwiązaniem jest miksowanie owoców z jogurtem, a następnie schłodzenie lub zmrożenie. W ten sposób otrzymujesz zdrową przekąskę, którą możesz jeść pomiędzy posiłkami.

Jeśli potrzebujesz wsparcia, możesz również skorzystać z onkologicznego telefonu zaufania:

Onkologiczny Telefon Zaufania
Polskiego Komitetu Zwalczania Raka
(22) 822 56 94 – czynny w pon., wt. i czw. w godz. 13-16

Lublin - Telefon Zaufania Onkologiczny
tel. (0 81) 532 31 09

Tarnów - Onkologiczny Telefon Zaufania
tel.(0 14) 626 07 22

Warszawa - Telefon Zaufania Onkologiczny
tel. (0 22) 822 56 94

Przemyśl - Telefon Zaufania Onkologiczny
tel.(0 16) 678 69 81

Tarnobrzeg - Telefon Zaufania Onkologiczny
tel. (0 15) 823 47 70 w. 3314

Bielsko-Biała - Telefon Zaufania Onkologiczny
tel. (0 33) 810 01 10