Leczenie paliatywne a stan odżywienia
W przypadku nieuleczalnego nowotworu zwykle lekarze decydują o rozpoczęciu leczenie paliatywnego, którego celem jest łagodzenie objawów i poprawa komfortu życia pacjenta. W leczeniu paliatywnym stosuje się niekiedy także chemio i radioterapię, która w tej sytuacji ma na celu spowolnienie rozwoju nowotworu. Efektem ich stosowania jest niestety pojawienie się uciążliwych dla pacjenta skutków ubocznych występujących zarówno przy radioterapii jak i chemioterapii (np. nudności, wymiotów itp.). Powodują one u chorych problemy z przyjmowaniem pokarmów.
Zalecenia żywieniowe dla pacjentów poddanych leczeniu paliatywnemu są podobne do tych kierowanych dla chorych leczonych chemio- i radioterapią z tym wyjątkiem, że głównym celem jest u nich złagodzenie objawów towarzyszących chorobie nowotworowej.
Najczęstszymi negatywnymi objawami związanymi z żywieniem, na które skarżą się chorzy z zaawansowanym nowotworem, są:- utrata masy ciała (także u pacjentów, którzy przyjmują odpowiednią do zapotrzebowania ilość kalorii),
- utraty tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej,
- brak apetytu,
- wczesne uczucie sytości,
- osłabienie,
- zmęczenie,
- nudności,
- zaparcia lub biegunki,
- wzdęcia,
- bóle w jamie ustnej,
- zaburzenia w odczuwaniu smaku i zapachu,
- trudności z przełykaniem (w przypadku nowotworu przełyku lub niektórych innych nowotworów).
Efektem występowania tego typu dolegliwości, a także częstej w tej grupie depresji bywa niechęć chorych do przyjmowania pokarmów. Stała utrata masy ciała i postępujące niedożywienie mogą stać się przyczyną wyniszczenia – czyli tzw. kacheksji nowotworowej. Termin kacheksja jest używany do opisywania zespołu zaburzeń, które prowadzą do stałego, postępującego pogorszenia stanu odżywienia, utraty masy ciała i wyniszczenia organizmu. Zespół wyniszczenia nowotworowego występuje bardzo często u pacjentów z nowotworami płuc i przewodu pokarmowego.
Wiele z wyżej opisanych objawów można skutecznie łagodzić za pomocą nowoczesnych leków. Wszelkie niepokojące symptomy powinno się więc skonsultować z lekarzem prowadzącym. Jednak oprócz łagodzenia objawów, warto zadbać także o prawidłowe żywienie pacjentów leczonych paliatywnie. Dzięki temu można poprawić ich samopoczucie i komfort życia.
Opiekunom osób z zaawansowanym nowotworem zaleca się, by stworzyli osobie chorej sprzyjające warunki podczas spożywania posiłków. Należy pamiętać, że posiłki powinny być dla chorego przyjemnością, a nie źródłem stresu. Dlatego poleca się:- podawanie posiłków szczególnie lubianych przez osobę chorą,
- zadbanie o estetyczny wygląd (kolorowe posiłki bardziej zachęcają do jedzenia),
- podawane posiłków na mniejszych talerzykach (dzięki temu chorzy mają poczucie, że są w stanie zjeść całą porcje),
- spożywanie posiłków wraz z innymi członkami rodziny lub przyjaciółmi,
- łagodne zachęcanie chorego do spożywania posiłków (zbytnie naciskanie ma często odwrotny od zamierzonego skutek),
W przypadku utrudnień w przyjmowania pokarmów powinno rozważyć się zastosowanie wsparcia żywieniowego.