Radioterapia a stan odżywienia

Radioterapia jest jednym ze sposobów leczenia nowotworów, głównie złośliwych. Polega na wykorzystywaniu promieniowania rentgenowskiego o wysokiej zawartości energii lub innego rodzaju promieniowania, których działanie uszkadza komórki nowotworowe i zapobiega ich dalszemu rozmnażaniu.

• zewnętrzna, w której wykorzystuje się urządzenia do bezpośredniego napromieniowywania guza. Światło urządzeń jest skierowane na obszar ciała, gdzie występuje nowotwór. Osoby leczone tym sposobem mogą normalnie funkcjonować, bez ryzyka skażenia innych osób promieniowaniem.
• wewnętrzna, w której zamiast stosowania wielkich urządzeń napromieniających, wykorzystuje się materiały radioaktywne jak np. rad, cez, które umieszcza się bardzo blisko komórek nowotworowych. W ten sposób uszkodzeniu ulega mniejsza ilość zdrowych komórek człowieka, znajdujących się w sąsiedztwie nowotworu. Taką radioterapię stosuje się w nowotworach macicy, tarczycy i prostaty.

• leczniczy – polegający na zmniejszeniu objętości guza.
• zmniejszenia nasilenia objawów choroby nowotworowej, co w efekcie znacznie poprawia jakość życia chorych.

Radioterapia bywa stosowana jako jedyny sposób leczenia lub w połączeniu z interwencją chirurgiczną lub chemioterapią. Przed zabiegiem chirurgicznym zastosowanie radioterapii może być przydatne do zmniejszania guza (zmniejsza to rozległość operacji), natomiast zastosowanie radioterapii po zabiegu pomaga niszczyć pozostałe komórki nowotworowe i redukuje ryzyko nawrotu choroby.

Radioterapia hamuje wzrost i podziały nie tylko komórek nowotworowych, ale również i zdrowych, przez co wywołuje różnego rodzaju niepożądane skutki uboczne takie jak np. nudności, wymioty, utratę apetytu, biegunki czy owrzodzenia jamy ustnej. Zwykle są one trudne do uniknięcia, a ich stopień zależy od dawki promieniowania zaaplikowanej w danej części ciała.

Ryzyko wystąpienia w tym okresie wielu z wspomnianych dolegliwości (takich jak wymioty, utrata apetytu, biegunki) można zmniejszyć poprzez prawidłowo dobraną dietę. Ich występowanie może pogorszyć zły stan odżywienia chorego. Podczas radioterapii bardzo często pacjenci jedzą zbyt mało, co sprzyja rozwijaniu się niedożywienia. Zmniejszona podaż składników odżywczych powoduje szybką utratę masy ciała. W tym przypadku należy jak najszybciej podjąć działania zapobiegające dalszemu pogorszeniu stanu odżywienia, gdyż niedożywienie zmniejsza odporność organizmu, zwiększa częstość zakażeń i pogarsza rokowania.

• Ogólne
  zmęczenie (co może prowadzić do zmniejszenia apetytu i spożywania mniejszej ilości pożywienia)
• Głowa i szyja
  brak łaknienia, utrata apetytu zmiany smaku suchość w ustach ból w jamie ustnej trudności w połykaniu zakażenia
• Klatka piersiowa
  zapalenie przełyku refluks (cofanie się treści żołądkowej do przełyku) nudności wymioty lub biegunka
• Brzuch i miednica
  nudności wymioty lub biegunka uczucie dyskomfortu w okolicach odbytu przetoki żołądka lub jelit

Długoterminowe skutki uboczne radioterapii mogą powodować zwężenie światła jelit, uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego i w efekcie zapalenie błony śluzowej oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania.

• podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej, gardła i języka
• nietolerancja laktozy
• nudności
• wymioty
• biegunka

• suchość w ustach
• zwężenie przełyku
• zaburzenia trawienia i wchłaniania
• biegunka i dolegliwości brzuszne (bóle brzucha, wzdęcia)